Δείξε μου ποιο κατοικίδιο προτιμάς και θα σου πω ποιος είσαι

Σπάνια θα υπάρξει μέρα που να μην ακούω από φίλους και γνωστούς τα κατορθώματα του κατοικιδίου τους και αν δεν τα ακούω,  βλέπω τις φωτογραφίες που ανεβάζουν στις σελίδες τους στο φεις μπουκ ή στο τουίτερ. Τις περισσότερες φωτογραφίες τις συνοδεύει και ένα πετυχημένο σχόλιο, το οποίο φυσικά έχει κάνει το εν λόγω κατοικίδιο.  Μια γνωστή μου έχει φτιάξει στο σκύλο της λογαριασμό με  τ’ όνομά του, ενώ ο σκύλος της φίλης μου της Λυγερής “επισκέπτεται” τον δικό μου τοίχο και μου γραφει διάφορα χαριτωμένα.

Έχω μεγαλώσει με ζώα και  δεν μπορώ να φανταστώ  τη ζωή μου χωρίς σκύλο ή γάτα.  Από μικρή συνήθιζα να δίνω μια ανθρώπινη υπόσταση σ’όλα τα ζωάκια που έζησαν στο σπίτι. Αυτό δεν έχει άλλάξει ούτε τώρα και διαπιστώνω πως για πολύ κόσμο ισχύει το ίδιο.

Παρατηρώντας λοιπόν αυτή τη συμπεριφορά-συνήθεια καθώς και το γιατί κάποιοι επιλέγουμε για κατοικίδιο σκύλο και όχι γάτα (ή το αντίθετο) σκέφτηκα  ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι υποψίας ότι αυτή η προτίμηση  οφείλεται σε βασικές διαφορές της προσωπικότητάς μας.  Θέλοντας να μάθω περισσότερα, έψαξα και βρήκα μια σχετικά πρόσφατη έρευνα που είχε γίνει στο Πανεπιστήμιο του Τέξας από τον Sam Gosling, Καθηγητή Ψυχολογίας .

Ο Gosling, διεξήγαγε μια μελέτη μέσω ίντερνετ στην οποία 4,500 άτομα ρωτήθηκαν εάν ήταν σκυλόφιλοι (dog people), γατόφιλοι (cat people), και τα δυο ή τίποτα από τα δυο. Σ’ αυτό το γκρούπ δόθηκε και το λεγόμενο Big Five factors ερωτηματολόγιο που χρησιμοποιείται από κάποιους ψυχολόγους  για να περιγράψουν την ανθρώπινη προσωπικότητα.

Η έρευνα έδειξε ότι όντως υπάρχουν μείζονες διαφορές σε σημαντικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μεταξύ των σκυλόφιλων και των γατόφιλων.

Όπως ακριβώς η φύση του σκύλου είναι πιο κοινωνική απ’αυτή της γάτας, θα περίμενε κανείς ότι κάποιος που αγαπά περισσότερο τους σκύλους θα είναι πιο κοινωνικός.  Όντως, τα αποτέλεσματα έδειξαν ότι οι σκυλόφιλοι ήταν 15% πιο εξωστρεφείς και 13% πιο ευχάριστοι.  Επίσης, φαίνεται ότι είναι 11% πιο ευσυνείδητοι από τους γατόφιλους.  Ευσυνειδησία στο τεστ μεταφράζεται η τάση για αυτοπειθαρχία,  η ολοκλήρωση των εργασιών και ο στόχος για επίτευξη.  Αυτό το γνώρισμα δείχνει μια προτίμηση για οτιδήποτε προγραμματισμένο και όχι για αυθόρμητες συμπεριφορές.

Από την άλλη, οι γατόφιλοι φαίνεται να είναι 12% πιο νευρωτικοί, αλλά όμως και 11% πιο ανοιχτοί, όπου αυτό μεταφράζεται-περικλύει εκτίμηση για την τέχνη, περιπέτεια, ασυνήθιστες ιδέες, φαντασία και  περιέργεια.  Έτσι λοιπόν, οι άνθρωποι οι οποίοι είναι ανοιχτοί, (γατόφιλοι) είναι πιθανότερο να είναι αντισυμβατικοί με πιο φιλελεύθερες ιδέες ενώ οι συνάνθρωποι με χαμηλότερο ποσοστό (σκυλόφιλοι) τείνουν να σκέφτονται πιο συμβατικά και παραδοσιακά.  Ένα ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας ήταν ότι όσοι έχουν και γάτα και σκύλο, μοιάζουν περισσότερο μ’εκείνους που έχουν μόνο σκύλο.

Ο συγγραφέας του βιβλίου “Why We Love The Dogs We Do” Stanley Coren, έκανε μια παρόμοια έρευνα η οποία έδειξε ότι οι ιδιοκτήτες γάτας είναι λιγότερο κυριαρχικοί. Οι άνθρωποι που δείχνουν ή είναι κυριαρχικοί, περιγράφονται ως ισχυροί, δυναμικοί, επίμονοι και με αυτοπεποίθηση. Συνήθως πρόκειται για ανθρώπους που ξεχωρίζουν σε κοινωνικές εκδηλώσεις σε αντίθεση με εκείνους που έχουν χαμηλά ποσοστά κυριαρχίας και που είναι πιο σεμνά, δειλά και ντροπαλά άτομα.

Το πιο ενδιαφέρον το άφησα για το τέλος. Και είναι ενδιαφέρον γιατί καταρρίπτει το μύθο ότι η γάτα δεν εμπιστεύεται και ότι με την πρώτη ευκαιρία, θα σε «πουλήσει».

Οι γατόφιλοι-ιδιοκτήτες γάτας, φαίνεται να είναι άτομα εμπιστοσύνης.  Άνθρωποι μ’αυτό το χαρακτηριστικό, είναι τις περισσότερες φορές ευθείς, μετριόφρονες και καλοί στα σπορ σε αντίθεση μ’εκείνους που έχουν χαμηλή βαθμολογία και έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι πιο καχύποπτοι και χειριστικοί.

Πέρα από κάποια στοιχεία τα οποία όντως έχουν ενδιαφέρον, για μένα, αυτό που έχει  μεγαλύτερη σημασία είναι  να συνεχίζω να βλέπω φωτογραφίες των αγαπημένων κατοικιδίων των φίλων μου.

Advertisements

18 Μαρτίου 2012: Ημέρα Φροντιστή

Ανάμεσα στις δυσκολότερες περιπτώσεις νευροψυχολογικών παθήσεων συγκαταλέγεται και η νόσος  Alzheimer. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, καθώς και των άλλων μορφών άνοιας, προκαλούν ιδιαίτερες δυσκολίες στη φροντίδα των ασθενών. Οι ψυχικές αντοχές που απαιτούνται από τα μέλη των οικογενειών ή των φροντιστών που σχετίζονται με ανθρώπους που πάσχουν από Alzheimer, είναι πολύ συχνά υπεράνθρωπες δεδομένου ότι αντιμετωπίζουν σοβαρές καταστάσεις και συχνά κάτω από δύσκολες συνθήκες.

Πέρα από τη σωματική κόπωση, την αλλαγή της καθημερινότητας των μελών μιας οικογένειας, το έντονο στρες, το φόβο ότι ο ασθενής μπορεί να αυτοτραυματιστεί, οι φροντιστές συχνά μπορεί να παρουσιάσουν συμπτώματα κατάθλιψης από το δεδομένο της πορείας χωρίς ελπίδα για βελτίωση αλλά και το βίωμα του σταδίου που χαρακτηρίζεται ως θρήνος εν ζωή για ένα πρόσωπο που βρίσκεται μαζί τους αλλά ουσιαστικά δεν υπάρχει.

Η ενημέρωση και η εκπαίδευση βοηθούν σημαντικά τον φροντιστή ν’ανταποκριθεί στο δύσκολο έργο του όχι μόνο με το να προσφέρουν καλύτερη φροντίδα στον ασθενή, αλλά να είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν και τη δική τους συναισθηματική επιβάρυνση. Βοήθεια υπάρχει.

Με την ευκαιρία της ΗΜΕΡΑΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ, η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών διοργανώνει για τέταρτη χρονιά εκπαιδευτικά  σεμινάρια για τους οικογενειακούς φροντιστές την  Κυριακή 18 Μαρτίου, από τις 10:00 έως και τις 19:30, στην Αίγλη του Ζαππείου.  Περισσότερες πληροφορίες εδώ:

http://www.alzheimerathens.gr/?p=2835

Άλλες σχετικές διευθύνσεις:

http://www.aktios.gr/

http://www.alzheimer-chania.gr/content/view/59/67/lang,el/

http://www.alzheimer-hellas.gr/public.php?page=26

http://www.nia.nih.gov/alzheimers

DSM5

Η Πέμπτη έκδοση του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχικών Διαταραχών (DSM) αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα το Μάϊο του 2013 και ήδη εδώ και καιρό έχει προκαλέσει αρκετές αντιπαραθέσεις. Το DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) -το οποίο δημοσιεύεται από την Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση- είναι η ταξινόμηση των ψυχικών διαταραχών που χρησιμοποιούνται από επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Πρόκειται για πολύτιμο επιστημονικά εργαλείο, η γνώση του οποίου κρίνεται απαραίτητη προκειμένου να  επιτυγχάνεται η κατανόηση των κλινικών καταστάσεων, αλλά και η απόκτηση ενός κοινού κώδικα επικοινωνίας μεταξύ των ψυχοθεραπευτών διαφορετικών προσεγγίσεων και των ψυχιάτρων.

Το προσχέδιο του νέου εγχειριδίου, το οποίο θα αναρτηθεί στη διεύθυνση http://www.DSM5.org σε λίγες μέρες και θα είναι ανοιχτό σε δημόσιο διάλογο, εισάγει ορισμένες νέες διαγνώσεις, καταργεί ή αναδιαμένει κάποιες άλλες, πιστεύοντας ότι συμβάλλει έτσι, όχι μόνο στη σωστότερη διάγνωση και αντιμετώπιση, αλλά και στον περιορισμό των υπερβολών στις ψυχιατρικές διαγνώσεις.

Ο Εθισμός στο διαδίκτυο (internet addiction) είναι μια απο τις νέες διαγνώσεις που εισάγονται.  Άλλες διαταραχές που θα προστεθούν είναι η ήπια νευρό-γνωστική διαταραχη (mild neurocognitive disorder) -οι επικριτές της νέας έκδοσης σχολιάζουν ότι είναι απλά η φυσική γήρανση του ανθρώπου- η αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά (disruptive mood dysregulation disorder) στα μωρά που είναι σκυθρωπά ή αλλάζουν απότομα διάθεση, ενώ η κραιπάλη φαγητού (binge eating) διαχωρίζεται από τη βουλιμία.  Ορισμένες από τις αλλαγές που προτείνει η Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση αφορούν στην ορολογία όπως για παράδειγμα ο όρος «διανοητική καθυστέρηση» καταργείται και αντικαθιστάται από τον όρο «νοητική ανικανότητα».

Επιπρόσθετα, φαίνεται ότι εξαιρούνται πολλά άτομα απο τη διάγνωση του αυτισμού καθώς το DSM 5 εντάσσει διάφορες διαταραχές όπως Asperger’s ή παιδική αποδιοργανωτική διαταραχή (childhood disintegrative disorder) και τις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές που δεν εντάσσονται σε άλλη κατηγορία, σε μια ευρεία κατηγορία με την ονομασία Autism Spectrum Disorder (ASD), με το σκεπτικό ότι όλες αυτές οι καταστάσεις εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα που δεν εντάσσονται σε άλλες κατηγορίες αλλά ανήκουν στο ίδιο φάσμα διαταραχών. Παρόλο που τα ήδη διαγνωσμένα άτομα δεν θα έχουν πρόβλημα πρόσβασης στις υπηρεσίες που σχετίζονται μ’αυτόν, εκφράζονται φόβοι ότι  θα είναι δυσκολότερο για μελλοντικές περιπτώσεις να ενταχθούν.

Μια αλλαγή που έχει προκαλέσει έντονο διάλογο είναι για το εάν και πότε το πένθος  πρέπει να χαρακτηρίζεται ως ψυχική διαταραχή.  Προηγούμενες εκδόσεις τόνιζαν την ανάγκη να εξετάζεται –και συνήθως αποκλείονταν- το πένθος πρίν από τη διάγνωση μιας μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής.  Στο προσχέδιο του DSM5 δεν υπάρχει ένας τέτοιος αποκλεισμός για το πένθος, το οποίο σημαίνει ότι τα συναισθήματα βαθιάς θλίψης, απώλεια, αϋπνία, κλάμα, αδυναμία συγκέντρωσης, κόπωση και χωρίς όρεξη, η οποία συνεχίζεται για περισσότερο από δυο εβδομάδες μετά το θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου, θα μπορούσε να διαγνωσθεί ως κατάθλιψη και όχι ως μια φυσιολογική αντίδραση στη θλίψη. (http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736%2812%2960248-7/fulltext)

Οι αντιδράσεις πολλές.  Σε επιστολή τους, το Society for Humanistic Psychology, εξηγεί ότι αυτές οι διαταραχές που προσπαθούν να εντάξουν στον επίμαχο οδηγό, δεν δικαιολογούνται επιστημονικά και θα «χρεωθούν» ψυχικές διαταραχές άνθρωποι που είναι απολύτως υγιείς.

Σε απάντηση του ο Αμερικανικός Ψυχιατρικός Σύλλογος αναφέρει πως ήδη υπάρχουσες ψυχικές διαταραχές ερευνώνται συστηματικά στα field trials με προεξέχοντα μέλη Ψυχολόγους από όλη την Αμερική και καθησυχάζουν πως η πιο ”ανθρωποκεντρική” ματιά της Ψυχολογίας λαμβάνεται υπόψη. (http://www.psychiatrictimes.com/blog/dsm-5/content/article/10168/1986297)

Αυτό το κλίμα αμφισβήτησης της διαδικασίας που έχει δημιουργηθεί, έχει συσπειρώσει μια μερίδα ειδικών ψυχικής υγείας, από σύμβουλους ψυχικής υγείας μέχρι ψυχιάτρους και ήδη πλέον 11.000 ψυχολόγοι από όλο τον κόσμο έχουν υπογράψει για την εγκατάλειψη της ιδέας του lowering των thresholds που ενδεχομένως να στιγματίζει με ψυχοπαθολογία διάφορες φυσιολογικές απόψεις της ανθρώπινης συμπεριφοράς. (http://www.ipetitions.com/petition/dsm5/)

Βέβαια, πρέπει να πούμε, ότι ο Αμερικανικός Ψυχολογικός Σύλλογος σε επιστολή του προς την ΑΠΑ (http://www.apa.org/news/press/response/dsm-5-revision.pdf) αναφέρει ότι ναι μεν αναγνωρίζει τη διαφορά απόψεων του Δρ. David Elkins, Προέδρου του Τμήματος Ανθρωπιστικής Ψυχολογίας του Αμερικανικού Ψυχολογικού Συλλόγου, αλλά δεν είναι η επίσημη θέση του.

H διάγνωση έχει αναμφισβήτητα καθοριστική σημασία όταν πρόκειται να αναζητήσουμε την κατάλληλη θεραπεία για σοβαρές παθήσεις με βιολογικό υπόβαθρο (σχιζοφρένεια, διπολικές διαταραχές, συναισθηματικές διαταρχές) όμως, στην καθημερινή ψυχοθεραπεία θεραπευόμενων με νευρώσεις ή λιγότερο σοβαρές διαταραχές,  μπορεί να είναι αντιπαραγωγική.

Η ψυχοθεραπεία είναι μια διαδικασία στην οποία ο θεραπευομένος αποκαλύπτεται βαθμιαία και αν κάποιος  μείνει στη διάγνωση ίσως αυτό να περιορίσει το οπτικό του πεδίο αφού θα μειώνεται η ικανότητα να σχετιστεί και να δημιουργήσει μια θεραπευτική σχέση.

Τα εργαλεία ψυχολογικής εκτίμησης μπορεί να είναι αποτελεσματικά στη θεραπευτική πρακτική, μόνο αν ο θεραπευτής τους δώσει ζωή και νόημα και μια απο τις ουσιαστικότερες προυποθέσεις για αυτό είναι η επαρκής επαγγελματική του κατάρτιση.