Θεωρία vs Πράξη

Πριν δυο περίπου μήνες, έλαβα ένα τηλεφώνημα από έναν γνωστό μου ο οποίος με ρώτησε για ποιο λόγο τα σεμινάρια που διοργανώνω είναι διήμερα και τι ακριβώς θα γίνεται δυο μέρες.  Του εξήγησα κάποια πράγματα από το τηλέφωνο και έλαβα σοβαρά υπόψη την πρότασή του πριν τη διεξαγωγή του κάθε βιωματικού, να υπάρχει τουλάχιστο μια δίωρη ενημέρωση για το θέμα και ποιους ακριβώς αφορά.

Χάρηκα με το τηλεφώνημα γιατί το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται και ότι η θεματολογία τον αφορά.

Έμεινα με την πρώτη σκέψη χωρίς να την προχωρήσω λίγο παραπέρα μέχρι που πριν δυο εβδομάδες έλαβα ένα email από μια φίλη της οποίας δεν της ήταν καθαρός ο όρος “βιωματικό” και τι ακριβώς “απαιτήσεις” έχει ένα τέτοιου είδους σεμινάριο.  Επίσης, αναρωτιόταν εάν θα λειτουργούσε με στοιχεία ψυχοθεραπευτικής oμάδας και αν θα υπήρχε ανταλλαγή και συζήτηση εμπειριών.

Αμέσως σκέφτηκα ότι αυτές οι ερωτήσεις θίγουν και άλλα θέματα όπως το απόρρητο σε μια τέτοια ομάδα, ο απόλυτα δικαιολογημένος φόβος της έκθεσης
-ιδιαίτερα εάν κάποιος δεν έχει παρόμοια εμπειρία- και γιατί να προτιμήσει κάποιος ένα βιωματικό σεμινάριο από μια διάλεξη συμβουλευτικού χαρακτήρα.

Ας δούμε λοιπόν τί συμβαίνει σ’ένα βιωματικό σεμινάριο.

Η βιωματική μέθοδος, το βίωμα, είναι ένας δυναμικός και ζωντανός τρόπος προσέγγισης και εξερεύνησης κάποιου θέματος που μας απασχολεί στην παρούσα στιγμή.  Αυτό μπορεί να αφορά την εκπαίδευση σε κάποιο γνωστικό αντικείμενο, ή στη συγκεκριμένη περίπτωση, την αναζήτηση νοήματος και διεξόδων σε πιο προσωπικά ζητήματα, όπως πρακτικές και συναισθηματικές δυσκολίες σε διάφορες τάσεις και καταστάσεις της ζωής μας και βέβαια τις σχέσεις και την επικοινωνία μας με τους άλλους.

Οι άνθρωποι μαθαίνουμε καλύτερα, δοκιμάζοντας κάτι, παρά μιλώντας “σχετικά” γι’αυτό έχουν υποστηρίξει ο Lewin (1926) και Kolb (1975).  Έτσι λοιπόν, πολλές φορές, το πείραμα -το οποίο είναι από τους θεμελιώδης λίθους της βιωματικής μάθησης- χρησιμοποιείται σε βιωματικές ομάδες γιατί με τη βοήθεια τους μαθαίνουμε τους εαυτούς μας διερευνώντας τις εμπειρίες μας μέσα από σωματικές και νοητικές διαδικασίες.  Ο στόχος δεν είναι η επίτευξη κάποιου συγκεκριμένου-προκαθορισμένου αποτελέσματος ούτε να ενθαρρύνονται τα μέλη της ομάδας να συμμορφωθούν ή να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.  Αντιθέτως, δίνεται έμφαση στο να εξερευνήσουν ολιστικά και να αυξήσουν την επίγνωσή τους μέσω της αλληλεπίδρασης με τους άλλους, να μεγαλώσουν το εύρος των επιλογών τους και κυρίως να ενσωματώσουν τη βιωματική μάθηση και τα σωματικά φαινόμενα με τη γνωστική κατανόηση και τη νοηματοδότηση.

Βέβαια, η βιωματική διαδικασία “συμβαίνει” και στα πλαίσια μιας ατομικής συνεδρίας αλλά τώρα αναφέρομαι στις περιπτώσεις που πραγματώνεται σε μια ομάδα και τα οφέλη που αποκομίζει κάποιος από αυτή την αλληλεπίδραση.

Όταν ερχόμαστε σε μια ομάδα και αλληλοεπιδρούμε ελεύθερα με τα άλλα μέλη, συνήθως ξαναζούμε εκείνες τις δυσκολίες που μας έφεραν στην ομάδα για πρώτη φορά.  Αυτό, συμβαίνει πολύ γρήγορα.  Να φέρω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Εάν εγώ, όταν ακούω κάποια διαφορετική άποψη, νιώθω ότι απειλούμαι και επιτίθεμαι, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα κάνω επαφή και στην ομάδα.

Όμως, η ομάδα είναι σε θέση να προσφέρει υποστήριξη, εναλλακτικές λύσεις ή να με αντιμετωπίσει με ευγένεια.  Εάν πειραματιστώ, ίσως αποκτήσω επίγνωση του τί κάνω και πώς το κάνω.  Έτσι, θα μείνω στην τρέχουσα εμπειρία και παρατηρώντας την, θα βρω το προσωπικό μου νόημα μέσα σ’αυτή τη διαδικασία.  Μόνο όταν έχω επίγνωση θα καταφέρω να κάνω την αλλαγή.

Η δυσκολία μου δεν θα λυθεί σε λίγες ώρες, αλλά θα είναι το ξεκίνημα στο να την διαχειριστώ για να μην με περιορίζει τόσο πολύ.  Πέρα από το ότι κάποιος μπορεί να δει εναλλακτικές συμπεριφορές ή καινούργιους τρόπους να σχετίζεται με τους άλλους, το πιο σημαντικό όφελος είναι ότι τα μέλη αρχίζουν να βλέπουν ότι δεν είναι μόνα τους.  Πολλές φορές αισθανόμαστε ότι είμαστε μοναδικοί εξαιτίας των προβλημάτων μας και είναι ενθαρρυντικό ν’ακούμε ότι και άλλοι άνθρωποι έχουν παρόμοιες δυσκολίες.

Κάνοντας αυτή τη διαπίστωση, αισθανόμαστε πιο ελεύθεροι να ενδιαφερθούμε και να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλο.

Έχει παρατηρηθεί ότι για πολλούς, είναι μια ευκαιρία να ωφελήσουν τους άλλους και είναι αλήθεια.  Προσφέρουν υποστήριξη, προτείνουν αλλά κυρίως μοιράζονται παρόμοια προβλήματα.  Συχνά, κάποια μέλη δέχονται ευκολότερα τις παρατηρήσεις ενός άλλους μέλους απ’ότι του θεραπευτή.  Για κάποιους, ο θεραπευτής είναι ο επαγγελματίας που πληρώνεται ενώ οι υπόλοιποι της ομάδας αντιπροσωπεύουν τον πραγματικό κόσμο και ο θεραπευόμενος μπορεί να είναι βέβαιος ότι απ’αυτούς θα πάρει αυθόρμητες και ειλικρινείς αντιδράσεις.

Σε κάθε περίπτωση, τα βιωματικά σεμινάρια είναι μια ενδιαφέρουσα εμπειρία που μας διδάσκει πολλά για τον τρόπο που αντιδρούμε στα ερεθίσματα.  Είναι μια εμπειρία που πιστεύω ότι ο καθένας σχεδόν τη χρωστά στον εαυτό του.

http://www.infed.org/biblio/b-explrn.htm

http://www.infed.org/thinkers/et-lewin.htm