Θα συναντήσεις έναν ψηλό μελαχρινό άνδρα

cof

“Καλησπέρα. Έχω ένα θέμα που δεν ξέρω εάν είναι και ακριβώς ‘θέμα’. Πιστεύω όχι ακόμα, παρόλα αυτά, με την καραντίνα επειδή έμεινα αρκετά μόνη, σκέφτηκα πολλά, κατάλαβα πως υπάρχει η τάση για να γίνει και είναι κάτι που δεν θα ήθελα.  Πριν μερικούς μήνες χώρισα (δεν ήταν δική μου απόφαση) και το πήρα πολύ βαριά. Ο τρόπος που έγινε ήταν πολύ άσχημος με αποτέλεσμα να έχω πολλά ερωτηματικά. Μια φίλη μου επειδή με είδε χάλια μου πρότεινε να πάμε μαζί σε μια γυναίκα που βλέπει το μέλλον. Το βρήκα καλή ιδέα από την άποψη πως θα έπαιρνα και κάποιες απαντήσεις και επειδή ένιωθα φοβερή απελπισία πίστευα πως δεν θα μπορέσω να ξαναφτιάξω τη ζωή μου. Η κυρία αυτή βρήκε πολλά πράγματα για το παρελθόν μου και την οικογένειά μου και ξαναπήγα πάνω από τέσσερις φορές σε σύντομο χρονικό διάστημα. Όταν φεύγω από εκεί νιώθω πάντα πολύ καλύτερα, πιο ήρεμη αλλά μετά από λίγες μέρες ξαναπέφτω. Εξακολουθώ και πηγαίνω γιατί σκέφτομαι πως αφού έχει δει τόσα πολλά πράγματα για μένα δεν μπορεί να είναι απάτη. Για την ιστορία να σου πω πως δεν είμαι αφελής, ούτε χαζή. Σε λίγο καιρό τελειώνω το διδακτορικό μου, έχω πολύ καλή δουλειά και γενικά το επίπεδο της οικογένειάς μου είναι αρκετά υψηλό”.

Θα απαντήσω με κάποιες γενικές σκέψεις -μιας και δεν μου γράφεις τι χρειάζεσαι από μένα-  ελπίζοντας να σου φανούν κάπως χρήσιμες.

Οι άνθρωποι -με ή χωρίς διδακτορικό- προσπαθούμε με κάθε τρόπο να αποφύγουμε τον πόνο και μάταια πασχίζουμε να ζήσουμε μια ζωή απαλλαγμένη από απώλειες. Πιστεύουμε πως ένας τρόπος για να το καταφέρουμε αυτό είναι με το να προσπαθούμε να ελέγχουμε το μέλλον με αποτέλεσμα να βρισκόμαστε στο έλεος αυτών που συμβαίνουν ή να απελπιζόμαστε. Ο τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες είναι με το να επικεντρωνόμαστε στο εδώ και τώρα μιας και αυτό που είναι πραγματικό από την άποψη του χρόνου, είναι πάντα το παρόν. Δεν μπορούμε να ξαναζήσουμε  το παρελθόν μας, ούτε μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για το μέλλον. Το μέλλον είναι ζωντανό στο παρόν. Το μέλλον δεν είναι κάποιο μέρος προς το οποίο πορευόμαστε είναι κάτι που εμείς δημιουργούμε.

Ένας χωρισμός σημαίνει ότι πρέπει να παραιτηθούμε όχι μόνο από το παρόν με αυτόν τον άνθρωπο αλλά και από το μέλλον που είχαμε ονειρευτεί. Τις περισσότερες φορές προσπαθούμε σε σημείο εξάντλησης να διορθώσουμε ή να αποκαταστήσουμε τη σχέση μας μαζί του. Μας φαντάζει δύσκολο, χρονοβόρο και ψυχοφθόρο να ακούσουμε πως θα ξαναβρούμε τον εαυτό μας όταν μας συγχωρήσουμε που αφεθήκαμε και εμπιστευτήκαμε έναν άλλον άνθρωπο, πως πρέπει να πενθήσουμε κάποιον που είχαμε αγαπήσει και εκείνος δεν φέρθηκε όπως θα θέλαμε. Μας είναι πολύ επίπονο να πρέπει να κηδέψουμε το μέλλον μας με τον συγκεκριμένο άνθρωπο.

H αποφασιστική αντιμετώπιση της πραγματικότητας, όσο και αν μας πονάει, αποβαίνει σχεδόν πάντοτε πιο ωφέλιμη από οποιαδήποτε εναλλακτική επιλογή.

Είμαι σίγουρη πως έχεις και την αποφασιστικότητα και το σθένος για να τα καταφέρεις.

 

Ο τρόπος να λέω όχι

Ένα από τα θέματα που δυσκολεύουν αρκετό κόσμο είναι να λένε “όχι”.  Όταν λέμε “όχι” μέσα μας συμβαίνει μια εσωτερική σύγκρουση η οποία έχει να κάνει απ’τη μια με τη δική μας αίσθηση εξουσίας και απ’την άλλη με την επιθυμία να εξυπηρετήσουμε τον άλλον, να φανούμε αρεστοί και κυρίως να αποφύγουμε τον κίνδυνο αντιπαράθεσης που μπορεί να απειλήσει τη σχέση μας.

Έτσι, συνήθως συμβαίνουν τρία πράγματα: Λέμε ναι όταν στην πραγματικότητα θέλουμε να πούμε όχι. Αυτό μας φέρνει μια προσωρινή, ψευδή αίσθηση ηρεμίας όπου αργότερα αντικαθίσταται από δυσαρέσκεια και θυμό. Λέμε “όχι” επιθετικά κυρίως στους πιο κοντινούς μας και σ’εκείνους που θεωρούμε δεδομένους γιατί εκεί ξέρουμε πως η σχέση δεν απειλείται με διάλυση. Δεν απαντάμε καν στον άλλον. Η αποφυγή -που είναι και η πιο συχνή συμπεριφορά- δείχνει πως δεν τιμώ τη σχέση, τον εαυτό μου -είναι σαν να μην μας επιτρέπουμε να μη θέλουμε να κάνουμε κάτι- και φυσικά δείχνει ασέβεια προς τον άλλον άνθρωπο τον οποίο αγνοούμε με τον χειρότερο τρόπο.

Δεν χρειάζεται να κάνουμε τίποτα απ’ τα παραπάνω. Βοηθάει πολύ να είμαστε σαφείς, συνοπτικοί και κυρίως σταθεροί. Δεν έχουμε κάποια υποχρέωση να εξηγούμε μπορούμε όμως εάν θέλουμε να πούμε για αυτά που είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε ή για το πότε θα μας είναι πιο εύκολο να πούμε ναι. Είναι ένας τρόπος να δείξουμε πως ακούσαμε και κυρίως οι άλλοι ξέρουν τι μπορούν να περιμένουν από εμάς. Υπάρχουν φορές που δεν είμαστε σίγουροι εάν θέλουμε να κάνουμε κάτι. Προσωπικά, σ’αυτές τις περιπτώσεις συνήθως λέω “χρειάζομαι λίγο χρόνο να το σκεφτώ, θα σε ενημερώσω την Τετάρτη το πρωί”.

Η προθεσμία μας κρατά υπεύθυνους και διασφαλίζει πως θα σεβαστούμε και τη σχέση και τον εαυτό μας.

Σε μια μελέτη που είχε γίνει στο περιοδικό Journal of Consumer Research διαπιστώθηκε πως η φράση “εγώ δεν” σε αντίθεση με το “δεν μπορώ” επέτρεψε στους συμμετέχοντες να απαλλαγούν από δεσμεύσεις που δεν ήθελαν γιατί το “δεν μπορώ” αφήνει περιθώρια διαπραγμάτευσης ενώ το “εγώ δεν” υπονοεί ότι έχουμε σταθερά όρια και κανόνες για τον εαυτό μας. Το όριο είναι σταθερότητα και με τη σταθερότητα αισθανόμαστε ασφάλεια.

Το να λέμε στους άλλους ναι μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στη δουλειά μας, τη φήμη μας, την επαγγελματική μας ανάπτυξη, αλλά λέγοντας όχι, ειδικά όταν μας δυσκολεύει, είναι ένα απ’τα πιο σίγουρα βήματα που μπορούμε να κάνουμε για την προσωπική μας ανάπτυξη.  Μαθαίνω πως μια σχέση υπάρχει όχι επειδή θα λέω σε όλα ναι από φόβο μήπως απογοητεύσω ή πληγώσω τον άλλο. Μαθαίνω πως είμαι υπεύθυνος να με προστατεύω και αυτό θα συμβεί με τον τρόπο που οριοθετούμαι. Μαθαίνω να με παρατηρώ: “τι με εμποδίζει να λέω όχι; ο φόβος; προσπαθώ να γίνομαι αρεστός; είναι μοτίβο και εάν ναι, σε τι με εξυπηρετεί στο σήμερα”;

Την επόμενη φορά που θα νιώσετε μπερδεμένοι ανάμεσα στο να θέλετε να κάνετε κάποιον άλλο ευτυχισμένο και να θέλετε να γίνετε ευτυχισμένοι, σκεφτείτε απλά πως η λέξη όχι σε ό,τι σας ζητούν είναι απλώς ένας άλλος τρόπος να πείτε ναι σε αυτό που πραγματικά θέλετε να δεσμευθείτε.

Το να μπορείτε να λέτε όχι μπορεί να σας επιτρέψει να είστε πιο ειλικρινής και αυθεντικοί με τους άλλους. Οι άνθρωποι θα έρχονται σε εσάς για αυτά στα οποία είστε πιο ανοιχτοί να πείτε ναι, κυρίως όμως, με τη στάση σας, θα έχουν μάθει να σέβονται το ναι σας αντί να το θεωρούν δεδομένο.

Κανείς δεν διαβάζει τη σκέψη

IMG_20200722_204624

Κανένας άνθρωπος δεν έχει την ικανότητα να διαβάζει τη σκέψη. Εάν θέλουμε να ξέρουν οι άλλοι τα συναισθήματα και τις ανάγκες μας πρέπει να τα μοιραζόμαστε και όχι να περιμένουμε να καταλάβουν και να θυμώνουμε που δεν καταλαβαίνουν. Η άγνοιά τους δεν είναι ένδειξη αδιαφορίας αλλά ένδειξη της δυσκολίας ή του φόβου που έχουμε να επικοινωνούμε.

Η μητέρα του Bowlby

Ο Konrad Lorenz, ζωολόγος, ηθολόγος, ορνιθολόγος μελέτησε τη συμπεριφορά των ζώων και έγινε διάσημος με τη θεωρία της εγχάραξης (imprinting). Τη διαδικασία που μόλις λίγες ώρες μετά τη γέννηση ένας νεοσσός νιώθει ενστικτωδώς την έλξη προς τη μητέρα του ή το άτομο που θα δει πρώτα μπροστά του.

Ο Lorenz διερεύνησε τους μηχανισμούς αποτύπωσης, όπου ορισμένα είδη ζώων  προσκολλούνται στο πρώτο μεγάλο κινούμενο αντικείμενο που συναντούν. Αυτή η διαδικασία υποδηλώνει ότι η προσκόλληση είναι έμφυτη και προγραμματισμένη γενετικά.

Πήρε έναν μεγάλο αριθμό από αυγά χήνας και τα κράτησε μέχρι να εκκολαφθούν. Τα μισά από τα αυγά τα άφησε στη μητέρα χήνα, ενώ ο Lorenz κράτησε τα υπόλοιπα σε εκκολαπτήριο, για να βεβαιωθεί ότι εκείνος, θα ήταν η πρώτη κινούμενη μορφή που θα έβλεπαν οι νεοσσοί. Τα χηνάκια που ήταν μαζί με τη μαμά χήνα την ακολούθησαν, ενώ τα υπόλοιπα ακολούθησαν τον Lorenz.

Για να διασφαλιστεί ότι η αποτύπωση είχε συμβεί, ο Lorenz έβαλε όλα τα χηνάκια μαζί κάτω από ένα αναποδογυρισμένο κουτί ώστε να αναμιχθούν. Όταν αφαιρέθηκε το κουτί, οι δύο ομάδες χωρίστηκαν για να πάνε στις αντίστοιχες «μητέρες» τους – τα μισά στη μαμά χήνα και τα υπόλοιπα στον Lorenz. Η αποτύπωση έγινε χωρίς καν να γίνει σίτιση αν και φαίνεται να υπάρχει μια κρίσιμη περίοδος κατά την οποία μπορεί να συμβεί (12-17 ώρες μετά την εκκόλαψη). Το πιο ενδιαφέρον είναι πως μετά από 32 ώρες η αποτύπωση είναι απίθανο να συμβεί. Ο Lorenz ισχυρίστηκε ότι μόλις γίνει το αποτύπωμα, δεν μπορεί να αντιστραφεί, ούτε μπορεί το χηνάκι να αποτυπωθεί και σε κάποιον άλλο.

Η θεωρία της εγχάραξης όπως ήταν φυσικό επηρέασε πολύ και άλλες επιστήμες όπως της ψυχολογίας και αυτό γιατί η αποτύπωση έχει συνέπειες, τόσο για τη βραχυπρόθεσμη επιβίωση, όσο και μακροπρόθεσμα σχηματίζοντας εσωτερικά πρότυπα για μεταγενέστερες σχέσεις. Η φύση και η μορφή της πρώτης σχέσης γίνεται μοντέλο για τις μετέπειτα σχέσεις, προκαλώντας προσδοκίες για το αν το άτομο είναι άξιο αγάπης και κατά πόσο μπορεί να βασιστεί στους άλλους.

Σύμφωνα με τη γνωστή σε όλους “Θεωρία του Δεσμού” (Attachment Theory, 1975) που το μεγαλύτερο μέρος της υπογράφει ο John Bowlby, οι σχέσεις που κάνουμε στην ενήλικη ζωή μας – και κυρίως οι ερωτικές- ακολουθούν τα ίδια βήματα και τους ίδιους μηχανισμούς με τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ γονιού και παιδιού. Ψάχνουμε εκείνους που αναβιώνουν τα συναισθήματα αγάπης που γνωρίζαμε όταν ήμασταν μικροί. Όμως, η αγάπη που πηραμε τότε δεν φτιάχτηκε μόνο από γενναιοδωρία, ευαισθησία και άνευ όρων αποδοχή αλλά δεδομένου ότι οι γονείς μας-οι φροντιστές μας είναι άνθρωποι και κάνουν λάθη, η αγάπη αυτή μπορεί να συνοδεύτηκε και με οδυνηρές πτυχές. Έτσι, θα ψάχνουμε συντρόφους που κάτι στη συμπεριφορά τους θα μας είναι οικείο και θα το έχουμε ξαναζήσει. Και αυτό γιατί οι άνθρωποι πάμε στο γνώριμο γιατί εκεί ξέρουμε τον τρόπο να υπάρχουμε, τον τρόπο που θα συμπεριφερθούμε.

Όλα αυτά μπορείτε να τα δείτε στο πεντάλεπτο βίντεο του “The School of Life”.

Για την ιστορία, θέλω να πω και κάτι για τον Bowlby. Στη Θεωρία του δεσμού μίλησε για τη σημαντικότητα σχηματισμού συναισθηματικού δεσμού ανάμεσα στο βρέφος και στο πρόσωπο αναφοράς-φροντίδας. Η λέξη μητέρα δεν αναφέρεται. Η μητέρα του Bowlby πίστευε ότι η προσοχή και η φροντίδα προς τα παιδιά είναι επικίνδυνη για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα τους.

 

αποσύνδεση και επαναφόρτιση

Βρισκόμαστε στα μισά του 2020 μεταξύ της πανδημίας, μιας μαζικής οικονομικής ύφεσης και ενός γενικευμένου θυμού που τις περισσότερες φορές εκφράζεται με επιθετικότητα. Το να πούμε πως αυτή είναι μια δύσκολη χρονιά είναι ένας επιεικής χαρακτηρισμός. Όλα αυτά επηρεάζουν τον καθένα μας με διαφορετικό τρόπο αλλά μας αγγίζουν όλους βαθιά μιας και δεν υπάρχει κάποιος που δεν έχει επηρεαστεί -άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο- από όλα αυτά που συμβαίνουν.

Έχουμε δρόμο μπροστά μας μιας και αυτές οι πολυεπίπεδες κρίσεις δεν προβλέπεται να λυθούν μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Ο μόνος τρόπος για τον καθένα από εμάς να το αντιμετωπίσουμε με όσο τον δυνατόν σωματικά και ψυχικά υγιή τρόπο, είναι να κάνουμε την ξεκούραση και τη φροντίδα του εαυτού μας προτεραιότητα. 

Ξεκούραση δεν είναι μόνο ο ύπνος αλλά και ο χρόνος για να έρθουμε σε επαφή με τον εαυτό μας, τις σκέψεις μας. Να μας επιτρέψουμε να σταθούμε, να ηρεμήσουμε για να μπορέσουμε να μας ακούσουμε και να αξιοποιήσουμε την εσωτερική μας γνώση.
Τις περισσότερες φορές ψάχνουμε τη λύση σ’ένα πρόβλημά μας από το περιβάλλον, ενώ εάν σταθούμε λίγο με ηρεμία σε εμάς θα μας γίνει σαφές τι θέλουμε να κάνουμε. 

Το να αποσυνδεόμαστε συνειδητά από τους ‘θορύβους’ θα μας βοηθήσει και σε κάτι άλλο. Να γίνουμε περισσότερο ανθεκτικοί και να κάνουμε οικονομία δυνάμεων.
Καλό και ξεκούραστο Σαββατοκύριακο. 

 

Ο τρόπος που διαφωνώ

IMG_20200716_115003

Υπάρχουν εκείνοι που φοβούνται τη διαφωνία γιατί πιστεύουν πως θα διαλυθεί η σχέση και εκείνοι που μπαίνουν εύκολα σε διαφωνία που συχνά καταλήγει σε σύγκρουση.

Θα μας βοηθήσει πολύ να θυμόμαστε πως

  • Δεν έχουμε πάντα δίκιο
  • Δεν παίρνουμε μέρος σε κάποιο διαγωνισμό οπότε η ουσία δεν είναι να κερδίσουμε
  • Δεν τα ξέρουμε όλα
  • Το να σταματάμε ή να φεύγουμε από τη συζήτηση όταν τα πράγματα ξεφεύγουν δεν σημαίνει πως είμαστε λάθος και οι άλλοι σωστοί
  • Κάποιες φορές δεν θα γίνουμε κατανοητοί από τους άλλους. Ίσως εκείνοι δεν θέλουν να ακούσουν ίσως και εμείς δεν είμαστε σαφείς
  • Το “μυστικό” είναι να μη μένουμε στο περιεχόμενο γιατί το πιθανότερο είναι να χαθούμε και να μην καταλήξουμε κάπου
  • Το να επαναλαμβάνουμε την άποψή μας δεν σημαίνει πως γινόμαστε κατανοητοί
  • Με το να υψώνουμε τον τόνο της φωνής μας δεν θα πείσουμε τον άλλον για κάτι, αντιθέτως θα υπάρξει ένταση

 

Τα όρια

IMG_20200714_125843
Το όριο είναι μια αόρατη γραμμή που σχεδιάζουμε γύρω μας για να ορίσουμε ποιες συμπεριφορές είναι αποδεκτές και ποιες όχι. Τι επιτρέπουμε και τι δεν ανεχόμαστε.

Τα όρια είναι εξωτερικά και εσωτερικά. Το να μάθω να βάζω εξωτερικά όρια με βοηθάει να φροντίζω για τη σωματική μου ακεραιότητα, να κρατάω μια σωματική απόσταση από τους άλλους και φυσικά να σέβομαι και το όριο των άλλων ανθρώπων.

Τα εσωτερικά όρια έχουν να κάνουν με τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά. Οι άνθρωποι που έχουν σταθερά εσωτερικά και εξωτερικά όρια μπορούν να σχετίζονται χωρίς να προβάλλουν στους άλλους δικές του ερμηνείες, ενώ ταυτόχρονα δεν παίρνουν προσωπικά τα συναισθήματα των άλλων. Το να διατηρώ ανέπαφα τα εσωτερικά μου όρια είναι πολύ βοηθητικό και απαραίτητο ειδικά σε περιπτώσεις που νιώθω πως παίρνω επίθεση.

Μια οδυνηρή συνέπεια της έλλειψης εσωτερικών ορίων είναι ότι όταν ακούμε σκέψεις και απόψεις κάποιου άλλου, νομίζουμε πως ή θα πρέπει να συμφωνήσουμε μαζί του -αγνοώντας τη δική μας θέση- ή θα πρέπει να υποστηρίξουμε με σθένος τη δική μας άποψη. Έχοντας μάθει να βάζουμε εσωτερικά όρια, δεν έχουμε την ανάγκη να προσπαθούμε να πείσουμε τους άλλους για την εγκυρότητα της πραγματικότητάς μας.

Όταν αρχίζουμε να βάζουμε εσωτερικά όρια ίσως να αισθανόμαστε περίεργα και σχεδόν ποτέ δεν τα καταφέρνουμε με την πρώτη προσπάθεια. Εάν δυσκολεύεστε, ίσως βοηθήσει να φανταστείτε τα εσωτερικά σας όρια σαν ένα αλεξίσφαιρο γιλέκο από μια πλάκα σκληρού μετάλλου κάτω από το δέρμα στο στήθος σας. Άλλοι κάνουν εικόνα το εσωτερικό όριο ως μικρή πόρτα η οποία ανοίγει μόνο από μέσα και το κλειδί το έχει μόνο ο ιδιοκτήτης. Κάθε φορά που ακούτε κάτι αξιολογείστε το πρώτα και μετά αντιδράστε. Πείτε στον εαυτό σας πως αυτό που ακούω απ’τον απέναντι αφορά τις δικές του σκέψεις, συναισθήματα και όχι αυτά που είπα ή έκανα εγώ.

Τα όρια τα συναντάμε σε διάφορες μορφές-κατηγορίες:

  • Φυσικά όρια τα οποία έχουν να κάνουν στο σεβασμό που θέλετε να δείχνουν οι άλλοι για τον προσωπικό σας χώρο, την ιδιωτικότητά σας και το σώμα σας. Η απόσταση που χρειάζεται να υπάρχει με κάποιον άλλον, πόσο άνετα αισθάνεστε με την τρυφερότητα, την οικειότητα. Πότε και σε ποιον θέλετε  να κάνετε χειραψία όταν γνωρίζετε κάποιον. Πώς νιώθετε όταν σας κλειδώνουν την πόρτα;
  • Γνωστικά όρια που αφορούν τις σκέψεις, τις αξίες, τις απόψεις. Μπορείτε να ακούσετε τη γνώμη κάποιου άλλου χωρίς να γίνετε αυστηροί; Γίνεστε εύκολα ιδιαίτερα συναισθηματικοί ή αμυντικοί;
  • Συναισθηματικά όρια. Όταν έχουμε σταθερά συναισθηματικά όρια μπορούμε να διαχωρίζουμε τα δικά μας συναισθήματα και της ευθύνης μας γι’αυτά, από κάποιου άλλου. Είναι τα εσωτερικά όρια που μας αποτρέπουν από το να δίνουμε συμβουλές, να κατηγορούμε τους άλλους ή τον εαυτό μας. Μας προστατεύουν από το να αισθανόμαστε ένοχοι για τα αρνητικά συναισθήματα ή τα προβλήματα κάποιου άλλου και από το να παίρνουμε προσωπικά τα σχόλια των άλλων.
  • Ηθικά όρια. Γνωρίζετε τις συμπεριφορές που εναρμονίζονται με τις αρχές που για εσάς είναι αδιαπραγμάτευτες; π.χ. δεν ανέχεστε τα ψέματα και την κοροϊδία από τους άλλους.
  • Σεξουαλικά όρια που προστατεύουν το επίπεδο άνεσή σας με τη σεξουαλική επαφή και δραστηριότητα. που,πότε και με ποιον κάνετε σεξ.
  • Πνευματικά όρια που καθορίζουν τις θρησκευτικές σας πεποιθήσεις (ή την έλλειψη αυτών), είτε πρόκειται για τον Θεό, κάποια άλλη θεότητα ή ένα υπερφυσικό ον.
  • Οικονομικά όρια  που περιγράφουν το τρόπο σας να κερδίζετε, να διαχειρίζεστε ή να αποταμιεύετε τα χρήματά σας.

H τεχνική 7-11

O Hans Selye, ο οποίος συχνά ονομάζεται ο παππούς της έρευνας για το στρες, είχε πει πως το να ζούμε εντελώς χωρίς στρες, είναι σα να είμαστε πεθαμένοι.

Όσο και αν θέλουμε μια ζωή χωρίς άγχος, η εμπειρία μας μας δείχνει ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Το να αποδεχόμαστε το άγχος ως μέρος της ζωής είναι ένα πρώτο βήμα για να μάθουμε να το διαχειριζόμαστε προς όφελός μας. Το να ξέρουμε πότε έχουμε άγχος είναι σημαντικό όχι μόνο γιατί έτσι θα μπορούμε να κάνουμε κάτι γι’αυτό αλλά, κυρίως γιατί εάν δεν το αναγνωρίζουμε γίνεται απλώς μια ακόμη συνήθεια. Εάν προσδιορίσουμε τα αίτια που μας το προκαλούν μπορούμε να είμαστε περισσότερο προετοιμασμένοι. Ο υπενθυμητής μπορεί να είναι οτιδήποτε. Ακόμα και το όνομα κάποιου με τον οποίο έχουμε προβλήματα μπορεί να λειτουργήσει ως έναυσμα.

Σ’αυτό το πολύ σύντομο βίντεο θα δείτε την 7-11 τεχνική της αναπνοής. Είναι από τις πιο απλές ασκήσεις που θα σας βοηθήσει να χαλαρώνετε, να ηρεμείτε και να αποφορτίζεστε από το στρες. Εγώ την κάνω βραδινές ώρες όταν θέλω να χαλαρώσω και κοιμάμαι αμέσως. Μπορείτε να την κάνετε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας όταν νιώθετε πίεση ή εάν θέλετε να κάνετε ένα διάλειμμα μέσα στην ημέρα.

Το όλον είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών του

IMG_20200710_131201
Οι άνθρωποι έχουμε πολλές πλευρές. Δεν είμαστε μόνο ένα πράγμα και πολλές φορές μπορούμε να είμαστε δύο φαινομενικά αντίθετα ταυτόχρονα. Δεν είμαστε μόνο οι δυνατότητές μας αλλά και οι περιορισμοί μας. Δεν έχουμε μόνο φωτεινές πλευρές αλλά και σκοτεινές. Όταν μας δίνουμε χώρο και μας επιτρέπουμε να είμαστε ολόκληροι, τότε θα μπορούμε να μεγαλώνουμε, να εξελισσόμαστε και αν θέλουμε να αλλάζουμε.

Μπορούμε να είμαστε  δυνατοί και στοργικοί

να είμαστε ανεξάρτητοι και να χρειαζόμαστε υποστηρικτικό πλαίσιο

να πενθούμε και να μπορούμε να χαιρόμαστε

να είμαστε ευθείς και ευγενικοί

να είμαστε αυτοί που καθοδηγούν τους άλλους και να χρειαζόμαστε καθοδήγηση

να δείχνουμε κατανόηση και να διατηρούμε το όριό μας

να είμαστε δημιουργικοί και να χρειαζόμαστε έμπνευση

να είμαστε καλοί ακροατές και να μην ξεχνάμε πως έχουμε και εμείς φωνή

Ο μεγάλος θυμός

ο μεγάλος θυμός

“Καλησπέρα. Συχνά “μπλέκομαι”σε φανταστικούς καβγάδες που αφορμη μπορούν να έχουν ένα απλό περιστατικό στον δρόμο,η στην δουλειά η οπουδήποτε αλλού. Όταν βρεθώ μόνος, φτάνω σε σημείο να θέλω να κάνω κακό σε αυτόν που μου δημιούργησε την ένταση. Να φαντάζομαι δηλαδή ότι ξεκινάμε μια συμπλοκή-συχνα με πολύ βίαιο τρόπο-και όλα αυτά, επειδή μπορεί όλα να ξεκίνησαν από μια απλή λεκτική διαμάχη κατά την οδήγηση για παράδειγμα. Η οπουδήποτε αλλού. Το φαινόμενο αυτό είναι εντονότερο όταν νιώσω ότι με προσέβαλαν και δεν αντέδρασα όπως έπρεπε. Ουσιαστικά ξεσπάω όταν είμαι μόνος. Μιλάω μόνος,βρίζω και χειρονομω. Μου έχουν περάσει πολλά από το μυαλό. Κάποιες φορές σκέφτηκα ότι είμαι πέραν του δέοντος ευθικτος με ο,τι αυτό συνεπάγεται. Κάτι άλλο που υποθέτω,είναι ότι είναι ένας τρόπος να εκτονωνω το έντονο στρες που νιώθω τα τελευταία χρόνια. Οπου και να οφείλεται,το μόνο σίγουρο είναι ότι εχει αρχίσει να γίνεται βασανιστικό και καθημερινο. Και για αυτό σας γράφω. Σας ευχαριστώ”

Οι πλέον συνηθισμένοι τρόποι έκφρασης του θυμού είναι δυο. Ο ένας είναι να κάνουμε σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Να μη δείχνουμε καθόλου θυμωμένοι και ο άλλος είναι η καθαρή ή η καλυμμένη επιθετικότητα. Κάποιοι φωνάζουν, χειροδικούν, εκτοξεύουν πράγματα, βρίζουν, απειλούν. Άλλοι χρησιμοποιούν ειρωνεία, χιούμορ ή παθητικοεπιθετικά σχόλια, άλλοι τερματίζουν απότομα σχέσεις γιατί φοβούνται τη σύγκρουση και άλλοι γίνονται απόμακροι, σιωπηλοί, ψυχροί ή θλιμένοι ώστε να μπορέσουν να διατηρήσουν τη συγκρότηση του εαυτού τους. Σε όλες αυτές τις συμπεριφορές υπάρχει κάτι κοινό. Ο φόβος ή οι ενοχές για το θυμό και το μπέρδεμα γύρω απ’αυτόν.

Ο θυμός είναι το πιο παρεξηγημένο, ενοχοποιημένο και το συναίσθημα που ανεχόμαστε λιγότερο απ’όλα. Έχει την εικόνα κάτι του μεγάλου και ανεξέλεγκτου, που εάν το αφήσουμε ελεύθερο θα καταστρέψει τα πάντα. Κάτι που το κάνει ακόμα πιο μπερδεμένο είναι τα αντιφατικά μηνύματα που παίρνουμε από παιδιά.  Μαθαίνουμε ότι δεν είναι αποδεκτό να θυμώνουμε, αλλά από την άλλη μεριά βιώνουμε την οργή ή τον θυμό από τους ενήλικους, είτε άμεσα είτε με την έμμεση μορφή της παγερής αποδοκιμασίας.

Ας φανταστούμε λοιπόν τι συμβαίνει εάν ένα παιδί στην προσπάθειά του να εκφράσει ένα συναίσθημα θυμού προς το γονιό έχει να αντιμετωπίσει αποδοκιμασία ή απόρριψη ή κάτι που θα βιώσει ως απώλεια αγάπης. Αρχίζει και καταγράφεται ως εμπειρία ότι η έκφραση του θυμού προκαλεί κινδύνους -ή να το πω πιο απλά, η “χασούρα” είναι μεγαλύτερη απ’το “κέρδος”-. Όμως ο θυμός είναι σχεδόν αναπόφευκτος και έτσι έρχεται η στιγμή που πρέπει να πάρει μερικές αποφάσεις για το τι να κάνει όταν τον νιώθει. Συνήθως αποφασίζει να σπρώξει το συναίσθημα προς το κάτω, να το κρατήσει μέσα του. Δεν είναι τυχαίο που τις περισσότερες φορές κάτω απ’τη θλίψη βρίσκεται θυμός που δεν έχει εκφραστεί και έχει αναστραφεί. Έτσι ξεκινάει η παρέμβαση στην υγιή ανάπτυξη. Ο οργανισμός όμως επιδιώκει συνεχώς να φτάσει σε ομοιόσταση με το να εκφράζονται τα συναισθήματα για να μπορέσει να επιτευχθεί μια αίσθηση ικανοποίησης, ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει την επόμενη ανάγκη του, συνεχίζοντας έτσι τον αέναο κύκλο της ανάπτυξής του. Η έκφραση του συναισθήματος θα γίνει με ή χωρίς τη συνεργασία της επίγνωσής μας.

Ο θυμός θα εκτονωθεί. Το παιδί -και αργότερα ως ενήλικας- μπορεί να αναστρέψει το θυμό του. Θα κάνει στον εαυτό του αυτό που θα ήθελε να κάνει στους άλλους.  Μπορεί να αυτοτραυματίζεται, να ξεριζώνει τούφες απ’τα μαλλιά του, να συσφίξει τους μυς προκαλώντας πονοκεφάλους κλπ. Κάποιος άλλος μπορεί να ανακλά το θυμό του χωρίς να εκφράζει το γνήσιο συναίσθημα σε καμία περίπτωση. Μετά από ένα διάστημα ξεχνά ακόμη και ποιο ήταν. Όμως, η ενέργεια παραμένει και πρέπει να εκφραστεί. Γίνεται σωματικά επιθετικό και νιώθει καλά αλλά όχι για πολύ. Δοκιμάζει ξανά προσπαθώντας να αναδημιουργήσει την καλή αίσθηση. Υπάρχουν και παιδιά που θα εκφραστούν σωματικά είτε με επεισόδια νυχτερινής ενούρησης είτε με τη συγκράτηση των κενώσεων. Αρκετά συνηθισμένο είναι και το να προβάλλουμε το θυμό μας σε άλλους και να φανταζόμαστε πως οι άλλοι είναι θυμωμένοι μαζί μας.  Ο θυμός είναι το πιο δύσκολο συναίσθημα που χρειάζεται να εκφράσει ένα παιδί. Μπορεί να βρει τον τρόπο για να εκφράσει άλλα συναισθήματα όπως φόβο ή χαρά αφού αυτά τα ανέχονται εύκολα οι γονείς και η κουλτούρα μας.  Έτσι, μεγαλώνει αντιμετωπίζοντας το θυμό ως κάτι κακό.

Τα καλά νέα είναι ότι οι άνθρωποι έχουμε τη δυνατότητα να ξεμάθουμε και να ξαναμάθουμε σχεδόν τα πάντα. Για τον τρόπο που εκφράζω το θυμό μου χωρίς να κακοποιώ ούτε εμένα ούτε τους άλλους, είμαι σίγουρη πως όλοι μπορούμε μιας και ως ενήλικοι έχουμε επιλογές.

Έχω την επιλογή να πω στον άλλον «όταν συμπεριφέρθηκες ή μου μίλησες μ’αυτόν τον τρόπο κλπ, εγώ θύμωσα και χρειάζομαι απόσταση ή να ακούσω συγγνώμη ή θέλω να το συζητήσουμε» Μοιράζεσαι το συναίσθημά σου και αυτό είναι σημαντικό γιατί έτσι όχι μόνο τοποθετείσαι σε μια σχέση, αλλά συμπεριλαμβάνεις και τον άλλον. Το να έχω θυμώσει μαζί σου και να μη στο λέω, δεν έχει καθόλου το «μαζί», είμαστε και οι δυο μόνοι μας. Όταν ρωτάω τους ανθρώπους «τι πιστεύεις πως θα συμβεί εάν πεις στον άλλον πως θύμωσες;» Η απάντηση είναι πάντα η ίδια. «Φοβάμαι πως η σχέση θα διαλυθεί». Αυτός ο φόβος είναι η καταγεγραμμένη εμπειρία που περιέγραψα παραπάνω. Εάν συνεχιστεί ο παλιός τρόπος, είναι βέβαιο πως η σχέση θα καταστραφεί. Ξέρω πως ακούγεται δύσκολο γι’αυτό πάντα προτείνω στην αρχή να το κάνουν με ανθρώπους και σε σχέσεις που αισθάνονται ασφαλείς. Με κάποιο καλό φίλο, ίσως αδέρφια, τον θεραπευτή τους. Βοηθάει επίσης να είναι απόλυτα ξεκάθαρο πως ο θυμός είναι απλά ένα συναίσθημα όπως τα υπόλοιπα, δεν έχει να κάνει με επιθετικότητα δηλαδή για συμπεριφορά.

Μου αναφέρεις επίσης πως ίσως να είναι και ένας τρόπος για να εκτονώνεις το έντονο στρες που βιώνεις. Πάλι θα πω πως θα σε βοηθήσει να βρεις καινούργιους τρόπους για να εκτονώσεις το στρες. Δεν ξέρω εάν όλα τα παραπάνω σε βοήθησαν, όμως αυτό που έχω να σου πω με βεβαιότητα είναι πως τα πάντα μαθαίνονται.